محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

243

تحفه خانى ( فارسى )

بهلاك مودى مىشود خوردن شرابست زيرا كه موجب مزيد مرض است و نافع بليغ است ماء العسل با قاويه يعنى ادويه حار لطيف خوش‌طعم مثل دارچينى مصطگى و فلفل و غيرذلك و طريق ساختن ماء العسل بدين وجه است كه عسل يك رطل و آب شش رطل هر دو باهم خلط كرده بر صفت جلّاب به آتش ملايم طبخ بايد كرد و كف گرفته بوقت رفتن يك حصه و ماندن دو حصه از زنجبيل و فلفل و سنبل و دارچينى و قرنفل و قولنجان و مصطگى از هريك يك مثقال كوفته و پيخته در خريطه سفيد كرده بايد انداخت و دو سه جوش داده بايد فرود آورد در ظرف سنگين بايد حفظ كرده و يا در شيشه و بوقت حاجت اندك اندك بايد آشاميد . [ 101 ] مقاله در بيان سهر و اين مرض عبارت از افراط و كثرت بيخوابى است و سبب اكثرى يبوست غالبست بر دماغ و علت غلبه يبوست مىتواند كه غم شديد باشد و يا بسيارى استفراغ رطوبات باشد و يا سبب گرديدن در ايام حاره در آفتاب باشد و يا بىخوابى ضرورى بواسطه نگاه داشت و ياس اشيا از دزد و يا بواسطه اختيار رياضت باشد همچنانكه ارباب سلوك راه آخرت راضى باشد و يا بواسطه سفرى كه هميشه اختيار ايوار و شبگير مىكنند همچنانكه ارباب تجارت و خادمان كشتى را ضروريست و جالينوس گفته كه مردى را ديدم كه بيخوابى كشيده بود و درو اخلاط عقل و جنون حادث شده بالجمله علامت او خفت در سرست و حواس و خشكى زبان و منخرين و علاج او ترطيب مزاج دماغ است و دوشيدن شير عورات